9 Maddede Harekete Geçiren Liderlik

9 Maddede Harekete Geçiren Liderlik

10/01/2019 | Emre Başkan
Tahmini Okunma Süresi: | Kelime

Günümüz iş dünyasında en çok üzerinde durulan kavramlardan biri liderlik. Öyle ki, bugün birçok farklı  bakış açısı bu konuyu enine boyuna irdeleyerek bizlere iyi bir lider olmanın sırlarını vermeye çalışıyor. Biz de bu makalede 2018’de Azor olarak gerçekleştirdiğimiz iş dünyasının ilk konfor alanı araştırmasını baz alarak, ekibini konfor alanının dışına çıkarabilen ve onları harekete geçirebilen liderlik konusunda öne çıkan unsurları paylaşmayı amaçlıyoruz. (Detaylar için bkz. Harekete Geçen Bir Kurum Yaratmak)

Bugün tüm firmaların VUCA Dünyası gerçeklerinde var olmaya ve faaliyetlerini icra etmeye çalıştığını düşündüğümüzde “harekete geçme” eylemi belki de hiç olmadığı kadar önem kazanıyor. Zira, harekete geçen firmaların ve ekiplerin değişkenlere daha çabuk adapte olması, üssel büyüme konjonktüründe verimliliği ve üretkenliği artırması gerekiyor.

Genel Tablo

Araştırmamızda 1.455 beyaz yakalı çalışana çeşitli sorular yönelttik. Bunlardan biri de çalışanların iş hayatındaki ana motivasyonları yönünde oldu. Verilere baktığımızda beyaz yakalı çalışanların temelde “kendilerini başarılı hissetmek” istediğini gördük. Aynı kitlenin bağlı oldukları liderleri bazı başlıklar altında değerlendirmelerini de istedik. 

Liderlik kavramının kritik önemini düşündüğümüzde, katılımcıların gözünden mevcut durumun ortaya koyulduğu ortalama skorların çok tatmin edici olmadığını görmek mümkün. Yani, beyaz yakalı çalışanların bağlı oldukları liderleri vasat bulduklarını söyleyebiliriz. 

Harekete Geçiren Liderlik

Diğer yandan, araştırmamızda kullandığımız metodolojinin liderlerin hedef kitleyi harekete geçirebilmek için neler yapması gerektiğini de ortaya koyduğunu belirtmek isteriz. Bu noktada, tüm araştırma kapsamında elde ettiğimiz detaylı verileri analiz ettiğimizde 9 maddenin ön plana çıktığını söyleyebiliriz:

  1. Geleceğin Liderlerini Desteklemek: Çalışma hayatındaki ana motivasyonu kendini başarılı hissetmek olan beyaz yakalılar; geleceğin lideri olarak yetiştirilmek istiyor. Pek tabii ki, bir ekipteki tüm bireylerin lider olabilmesi mümkün değil. Ancak, çalışanlar kendilerine bu şansın verilmesini ve bu yolda liderlerinin maddi ve manevi destekleriyle yanlarında olmasını arzuluyor. Bu noktada, geleceğin liderlerini yetiştirmek üzere her türlü kaynağı kullanan kişilerin, ekiplerini daha kolay harekete geçirebileceğini görebiliyoruz. 
  2. Liderliği Organizasyon İçinde Dağıtmak: Veriler, beyaz yakalıların çalıştıkları firmalardaki liderlik anlayışının organizasyonları içerisinde yayılmasını arzu ettiğini gösteriyor. Bu yolda da, liderlerinin söz konusu süreci desteklemelerini bekliyorlar. Bu maddenin, bir önceki konu ile çok güçlü bir korelasyon içerisinde olduğunu da belirtmek isteriz. Bu bağlamda, geleceğin liderlerini yetiştirme yolunda adım atan ve liderliği organizasyon içerisinde delege edip dağıtan liderlerin ekiplerini daha kolay harekete geçirebileceğini söyleyebiliriz.
  3. Riskli Zamanlarda Çalışanların Risk Yükünü Azaltmak: Beyaz yakalı çalışanların daha kolay harekete geçebilmeleri için liderlerinden başka bir beklentisinin de riskin yüksek olduğu durumlarla ilintili olduğunu görüyoruz. Çalışanlar, yüksek stres yaşadıkları zamanlarda liderlerinin ön plana çıkarak onların yüklerini ve risklerini azaltacak adımlar atmalarını arzu ediyor. Bu konuyu konfor alanı psikolojisi merceğinden yorumladığımızda, beyaz yakalıların kendilerini kaygı alanına çıkaran veya çıkarma potansiyeli olan hususların liderleri tarafından elimine edilmesini bekliyorlar. (Detaylar için bknz. Beynimiz ve Konfor Alanı Psikolojisi)
  4. Kutunun Dışında Düşünmek: Liderlerin problemlere karşı tavırları tüm organizasyon için büyük önem arz ediyor. VUCA Dünyası’nın hızı ve belirsizliği nedeniyle sık sık karşılaşılan engellere karşı liderlerin yapıcı ve çözüm odaklı yaklaşımları, çalışanların harekete geçme sürecini destekliyor. Diğer yandan, problemlerin bertaraf edilmesi sürecinde klasik çözümler izlemeyen ve kalıpların dışında, yaratıcı çözümler sunabilen liderlerin bu süreçte çok daha avantajlı olduğunu görüyoruz. Yani, kutunun dışında düşünmek organizasyonunu harekete geçirebilmek yolunda liderlerin en önemli yetkinliklerinden biri. (Bknz. Kutunun Dışında Düşünmenin En Kolay Yolu)
  5. İçselleştirilebilen Bir Vizyon Yaratmak: Liderlerin organizasyonlarını konfor alanının dışına çıkarma yolunda dikkat etmesi gereken bir başka konu da vizyon. Ancak, şunun altını çizmek gerekiyor: beyaz yakalılar klasik vizyon yaklaşımındansa uğrunda emek vermekten memnun oldukları, anlamlandırabildikleri ve insanlığa değer katan nitelikteki bir amaç doğrultusunda çalışmak istiyor.
  6. Doğru Cesaretlendirme Politikaları Oluşturmak: Araştırmamıza göre insanları harekete geçirme yolunda firmaların ortaya koyduğu cesaretlendirme politikaları büyük önem taşıyor. Doğru kurgulanmış uygulamalar; çalışanları daha iyiye gitme ve yeni çözümler, fırsatlar ve yollar yaratma yolunda yüksek derecede destekliyor. Elimizdeki detay veriler ise, bu gibi süreçlerin liderler tarafından sahiplenilmesinin beklendiğini ortaya koyuyor.
  7. Adil ve Şeffaf Bir Ödüllendirme Sistemi Kurmak: Ödüllendirme konusundaki en önemli problem adil yaklaşım olarak önümüze çıkarken, çalışanların bu süreçte liderlerinden beklentileri olduğunu gösteriyor. Hakkaniyet üzerine kurgulanmış net ve şeffaf bir sistemin lider tarafından sahiplenilmesinin ve birebir takibinin çalışanların harekete geçiş süreçlerine destek olduğunu söyleyebiliriz. Ancak, bu sistemlerin sadece maddi ya da yalnızca manevi ödüller üzerine kurgulanmaması, hedef kitle ihtiyaçlarına göre sentezlenmesi gerektiğini de belirtmek isteriz.
  8. Ulaşılabilir Olmak: Çalışanlar ulaşılabilir liderlere ihtiyaç duyuyorlar. Bu konu mevcut durum analizindeki ortalama skorlarda en yüksek puana sahip olsa da, detaylı verileri incelediğimizde artık ulaşılabilir lider konusunun iş hayatında bir hijyen faktörü olmaya başladığını görüyoruz. Yani, çalışanlar liderlerinin kapalı kapılar ardında olmasını istemiyor ve ihtiyaç duyduklarında kendileriyle kolaylıkla iletişime geçebilmek istiyor.
  9. İlham Vermek: Doğal olarak ilham veren bir lider organizasyonunu daha kolay harekete geçirebiliyor. Araştırmamız, çalışanlar gözünden “ilham” konusunu detaylandırmamıza yardımcı oluyor. Verileri göz önüne aldığımızda, çalışanların gözünde liderin ve ilhamın eşleştiği en önemli unsurlardan birinin liderlik anlayışının organizasyon içerisinde delege edilmesi olduğunu görüyoruz. Bununla birlikte, kutunun dışında düşünebilen, geleceğin liderleri için zaman/kaynak harcayan ve ekibini takdir eden liderlerin çalışanları tarafından daha ilham verici olarak algılandığını söyleyebiliriz.

Yukarıda sayılan maddelerin hayata geçirilmesi elbette kimseyi “lider” yapmaz. Bu kavram çok daha kompleks bir yapıya sahip. Ancak, mevcut bir liderin bu veriler üzerinden aksiyon almasının, Türkiye’de çalışan beyaz yakalıların memnuniyetini artıracağını, işlerine daha büyük heyecanla sarılmalarını destekleyeceğini ve onları harekete geçireceğini söylemek mümkün. 

Bu makale 19.12.2018 tarihinde Harvard Business Review Türkiye'de yayımlanmıştır. Orjinal makale için tıklayabilirsiniz.